Aziz Sancar 1946’da Mardin ilinin Savur ilçesinde, orta düzeyde gelire sahip olan bir çiftçi ailesinin sekiz çocuğu arasında yedinci çocuk olarak doğmuştur. İlkokul, ortaokul ve lise eğitimlerini Mardin’de bitirmiştir. Lise dönemlerinde futbolla ilgilendi ancak lise son sınıfında futbolla arasına mesafe koyarak üniversite eğitimine devam etmek üzere İstanbul’a gitmiştir.

1963 senesinde giriş yaptığı İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden 1969 senesinde 1.olarak mezun olmuştur. Sonraki iki yıl süresince Mardin’in Savur ilçesinde yer alan bir sağlık ocağında doktorluk yaptıktan sonra bir burs yardımıyla ilk önce Johns Hopkins Üniversitesi, hemen ardından Dallas Teksas Üniversitesi’ne gitmiştir. Dallas Teksas Üniversitesi’nde moleküler biyoloji programına ve Caude Rupert’ın sahip olduğu laboratuvara katılmıştır. Bu laboratuvarda Aziz Sancar, danışmanı Claud Rupert ile birlikte fotoliyaz olarak isimlendirilen bir geni kopyalamış ve genetik mühendisliği sayesinde bakterilerde çok yüksek oranlarda çoğalmasını sağlamıştır. Bu genin tarafından kodlanan enzim, ultraviyole ışıkları ile zarar gören DNA’nın onarımını yapmaktadır. Bu buluş Dr. Aziz Sancar’ın önce yüksek lisans diplomasını ve ardından 1977 yılında doktora derecesine çıkmasını sağlamıştır.

Aziz Sancar, 1977-1982 seneleri arasında Yale Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde çalışmıştır. Bu dönemde fotoliyaz enzimi üzerine yaptığı çalışmalarına ara vererek nükleotid kesim ve onarımı çalışmalarına başlamıştır. DNA onarımı konusunda doçentlik tezini tamamlamıştır. 1997 senesinde ise Biyofizik ve Biyokimya dallarında yaptığı çalışmalar sayesinde ünlenen Amerika Birleşik Devletleri North Carolina-Chapel Hill’de North Carolina Üniversitesi bünyesinde sürdürmüştür. Biyofizik ve Biyokimya Bölümü’nde Sarah Graham Kenan Profesörü ünvanını almıştır.

DNA onarımı, kanser tedavisi, hücre dizilimi ve biyolojik saat üzerinde araştırmalar yapan Sancar, 400’den fazla bilimsel makale ve 30’dan fazla kitap yayınlamıştır. Sancar kanser tedavisinde sirkadiyen saat kullanmasıyla ödüllere layık görülmüştür. Kuzey Carolina Seçkin Kimyager Ödülü’nü 2001 yılında alan Sancar, 2005 yılında ise bilim dünyasının en seçkin üyeliklerinden biri olarak gösterilen ABD Ulusal Bilimler Akademisi’ne seçilerek bu akademiye giren ilk Amerikalı Türk olmuştur. Bu ödülü aldıktan sonra, ABD’de eğitimlerini sürdüren Türk öğrencilerine yönelik yardım ve Türk-Amerikan ilişkilerini daha iyi noktalara taşımak amacıyla eşiyle birlikte Aziz&Gwen Sancar Vakfı‘nı kurmuş, ABD’nin Kuzey Carolina eyaletinde “Carolina Türk Evi” adıyla bilinen bir öğrenci misafirhanesi açmıştır. 2006 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’ne asli üye seviyesinde seçilmiştir.

Aziz Sancar, DNA’nın tamir edilmesi ile ilgili yaptığı araştırmalarından dolayı Amerikalı Paul Modrich ve İsveçli Tomas Lindahl ile beraber 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü almıştır. Bu üç bilim insanı 30 yıldan uzun süre birbirlerinden habersiz olarak ve büyük bir oranda bakteri hücreleri üzerine çalışmaktadır. Aziz Sancar nükleotid kesimi ve tamiri alanında yeni buluşlar yapmıştır.

Örneğin, nükleotid kesimi ve tamiri bozukluklarıyla deri kanserlerinin doğrudan bir ilişki içinde olduğu bulunmuştur. Aziz Sancar’a verilmesi uygun görülen Nobel Kimya Ödülü Alfred Nobel’in anısına 10 Aralık tarihinde yapılan törende verilmiştir. Ödül, İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf tarafınca verilmiştir. Sancar ödülü alırken yaptığı konuşmasında “beni ödüle götüren Atatürk’ün ve Türkiye Cumhuriyeti’nin yapmış olduğu eğitim reformudur. Dolayısıyla bu ödülün gerçek sahipleri Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti’nin sembolü olan Anıtkabir Müzesi’dir” diyerek Nobel Ödülü töreninde verilen madalya ve sertifikasını Anıtkabir’e teslim etmiştir. Aziz Sancar’ın Ödülü, Anıtkabir’deki Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi’nde kendine özel olarak ayrılan alanda müze ziyaretçileri için sergilenmeye başlamıştır.

Tags:

Comments are closed

Takvim
Eylül 2021
P S Ç P C C P
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930